Selin
New member
I don't know about that.= Bu konuda bilmiyorum / Bundan haberim yok.
We talked about that yesterday.= Dün bunun hakkında konuştuk.
After that, everything changed.= Ondan sonra her şey değişti.
Without that, we couldn't have finished the project.= O olmadan projeyi bitiremezdik.
Bunların hepsinde that kullanılabilir.
Ama:
The person with that I worked was friendly.yanlıştır.
Doğru:
The person with whom I worked was friendly.ve günlük dilde:
The person that I worked with was friendly.ve daha konuşma dilinde:
The person I worked with was friendly.British Council da relative pronoun’un preposition’ın nesnesi olduğu durumlarda preposition’ın cümle sonunda bırakılabileceğini gösteriyor. British Council LearnEnglish+1
9. “Which” ile “That” Arasındaki Kritik Fark
Bu konu aslında which ile that arasındaki önemli bir farkı da ortaya çıkarıyor.
Örneğin:
The house in which I lived was very old.
Burada in + which mümkündür.
Daha doğal konuşma dilinde:
The house which I lived in was very old.
ve:
The house that I lived in was very old.
diyebiliriz.
Ama:
The house in that I lived was very old.olmaz.
Yani pratik bir şema çıkarabiliriz:
preposition + which → mümkün
preposition + whom → mümkün
preposition + who → bazı kullanımlarda mümkün, ancak whom daha geleneksel/formel
preposition + that → relative pronoun olarak mümkün değil
British Council'ın verdiği örneklerde de in which gibi yapıların formal İngilizcede kullanılabildiği, that kullanılan yapılarda ise preposition’ın sona taşındığı açıkça görülüyor. British Council LearnEnglish
10. Peki “Preposition + That” Kuralını Ezberlemek Gerekir mi?
Bence burada sadece kural ezberlemek yerine küçük bir test uygulamak çok daha işe yarıyor.
Bir cümlede that gördüğünüzde kendinize üç soru sorun:
1. That “o/şu” anlamında mı?
Evetse:
about that, after that, with that, without that
gibi kullanımlar mümkün olabilir.
2. That kendinden önceki bir ismi tanımlayan relative pronoun mu?
Evetse, preposition’ı doğrudan thatın önüne getirmeyin.
the person to that I spoke the person that I spoke to the person to whom I spoke3. That bir that-clause mı başlatıyor?
O zaman doğrudan preposition ile bağlamaya çalışmak yerine yapının tamamına bakın.
about that he was lateÇoğu standart kullanımda:
about the fact that he was lateveya bağlama göre:
because he was latedaha doğru çözümdür.
11. Erkekler ve Kadınlar Açısından Dil Öğrenme Stratejileri Farklı mı?
Bu noktada dil öğrenme biçimleri hakkında konuşurken dikkatli olmak gerekiyor. “Erkekler grameri sever, kadınlar konuşmayı sever” gibi genellemeler bilimsel olarak güvenilir bir kural değildir ve bireysel farklılıkları gölgeler.
Buna rağmen öğrenme motivasyonları açısından farklı ihtiyaçların olabileceğini kabul etmek yararlı olabilir.
Pratik ve sonuç odaklı çalışan bir öğrenci için yukarıdaki konuyu şöyle özetlemek cazip olabilir:
“That’tan önce preposition kullanma; gerekiyorsa which/whom kullan.”
Bu, sınav veya yazılı üretim açısından hızlı bir kontrol mekanizmasıdır.
Daha sosyal ve iletişimsel öğrenmeye önem veren bir öğrenci ise aynı kuralı gerçek konuşma örnekleri üzerinden görmek isteyebilir:
“Who did you talk to?”
“The person I talked to...”
“The person to whom I talked...”
Üçü de farklı bağlamlarda karşımıza çıkabilir.
Burada önemli olan cinsiyete göre öğrenme biçimi belirlemek değil, öğrenenin hedefinin gramer doğruluğu mu, konuşma akıcılığı mı, akademik yazım mı, yoksa sosyal iletişim mi olduğunu dikkate almaktır.
British Council'ın fiil + preposition yapıları konusunda da belirttiği gibi bazı fiillerin hangi preposition ile kullanıldığına dair her zaman tek bir genel kural bulunmaz; kalıpları birlikte öğrenmek yararlı olabilir. British Council LearnEnglish
12. Akademik İngilizcede Neden Bu Ayrım Daha da Önemli?
Akademik yazıda in which, by which, through which, for which, from which gibi yapılar sık görülebilir.
Örneğin:
This is a process through which information is transferred.
Burada through which doğru bir yapıdır.
Ancak:
This is a process through that information is transferred.diyemeyiz.
Daha konuşma diline yakın biçimde:
This is a process that information is transferred through.
gibi bir yapı kurulabilir; fakat akademik yazımda ilk seçenek daha düzenli ve biçimsel görünür.
Bu yüzden özellikle IELTS, TOEFL, akademik makale, üniversite ödevi veya profesyonel rapor yazarken preposition + which/whom ile preposition + that ayrımını bilmek oldukça kullanışlıdır.
13. Konuyu Tek Bir Mantıkla Hatırlamak
Bütün konuyu tek bir tabloya indirgersek:
Yapı Doğru mu? Örnek
preposition + that = “o/şu”
about thatpreposition + that = relative pronoun
the person to that I spokepreposition + which
the house in which I livedpreposition + whom
the person to whom I spokethat + preposition sonda
the person that I spoke tonoun + that-clause
the fact that he leftpreposition + the fact + that-clause
because of the fact that he leftBuradaki en önemli nokta şu:
“Preposition’dan sonra that gelmez” demek yerine “Relative pronoun olarak kullanılan that’ın önüne preposition gelemez” demek çok daha doğrudur.
Bu küçük fark, kuralı ezberlik bir yasak olmaktan çıkarıp gerçek İngilizce kullanımına dönüştürüyor.
14. Sonuç: “That”ı Görünce Önce Görevine Bakın
İngilizcede that son derece çok işlevli bir kelime. Bir yerde “o/şu” anlamında zamir veya belirleyici olabilir, başka bir yerde relative pronoun olabilir, başka bir yerde de that-clause başlatabilir.
Dolayısıyla:
about that
gördüğümüzde yanlış dememeliyiz.
Ama:
the person about that I was talking
gördüğümüzde bunun relative clause açısından yanlış olduğunu fark etmeliyiz.
Doğrusu:
the person about whom I was talking
veya günlük kullanımda:
the person that I was talking about
olur.
Benzer şekilde:
the company for which I work
doğruyken:
the company for that I work
yanlıştır.
Fakat:
because of the fact that I work there
tamamen farklı bir yapıdır.
Bence bu konudan çıkarılabilecek en değerli ders şu: İngilizce gramerinde kelimelerin yalnızca “hangi kelime olduklarına” değil, cümlede hangi görevi üstlendiklerine bakmak gerekiyor. Aynı that kelimesi farklı yapılarda tamamen farklı davranabiliyor.
Ve forumda tartışmaya değer birkaç soru da buradan çıkıyor:
Sizce İngilizce öğrenirken “preposition + that olmaz” gibi kısa kurallar öğrenmeyi kolaylaştırıyor mu, yoksa istisnalar ve farklı that türleri daha baştan anlatılmalı mı?
“The person I spoke to” ile “the person to whom I spoke” arasında günlük iletişimde sizce gerçekten önemli bir kullanım farkı var mı?
Akademik İngilizce öğrenirken “in which / for which / through which” gibi yapılar size doğal geliyor mu, yoksa konuşma dilindeki “that ... in/to/for” yapıları mı daha kolay?
Bu soruların cevapları da aslında İngilizce öğrenmenin önemli bir gerçeğini gösteriyor: gramer yalnızca doğru ve yanlış cümlelerden ibaret değil; aynı zamanda bağlam, resmiyet, iletişim amacı ve kullanım sıklığı meselesidir.
Kaynaklar: Cambridge Dictionary, Prepositions ve Relative Pronouns gramer açıklamaları; British Council LearnEnglish, Relative Pronouns and Relative Clauses, Defining Relative Clauses, Patterns with Reporting Verbs ve Verbs and Prepositions. British Council LearnEnglish+5Cambridge Sözlük+5Cambridge Sözlük+5