Emir
New member
RADYATÖR SU DEPOSU NEDEN HAVA YAPAR? BELİRTİLERİ, GERÇEK NEDENLERİ VE ÇÖZÜM YOLLARI
Aracınızın kaputunu açtığınızda genleşme kabındaki suyun kabarcıklar çıkardığını, motor sıcakken su seviyesinin yükseldiğini veya birkaç gün arayla sürekli antifriz eklemek zorunda kaldığınızı fark ettiyseniz yalnız değilsiniz. Birçok araç sahibinin karşılaştığı bu durum, bazen basit bir hava alma işlemiyle çözülürken bazen de soğutma sistemindeki ciddi bir arızanın habercisi olabilir.
Özellikle ikinci el araç alanlar, uzun yola çıkmaya hazırlananlar ve aracının bakımını kendi takip edenler için bu belirtileri doğru yorumlamak önemlidir. Çünkü genleşme kabında kabarcık görmek doğrudan silindir kapak contası yanmış anlamına gelmez. Aynı şekilde hararet göstergesi normal diye soğutma sisteminde hiçbir sorun olmadığını düşünmek de doğru değildir.
Önemli olan, havanın sisteme nereden girdiğini veya gazın neden oluştuğunu belirlemektir. Gelin, konuyu hem teknik açıdan hem de günlük kullanımda karşılaşılabilecek örneklerle inceleyelim.
1. RADYATÖR SU DEPOSU NEDEN HAVA YAPAR?
Öncelikle halk arasında radyatör su deposu denilen parçanın çoğu araçta genleşme kabı olarak adlandırıldığını belirtelim. Bu kabın görevi, motor soğutma sıvısı ısındığında hacminde meydana gelen artışı karşılamak ve sistemin tasarımına göre sıvının geri dönüşünü sağlamaktır. Bazı araçlarda radyatör kapağı ayrı bulunurken bazılarında basınçlı kapak doğrudan genleşme kabının üzerindedir.
Soğutma sistemi; motor bloğu, silindir kapağı, radyatör, termostat, su pompası, hortumlar ve kalorifer peteği gibi parçalardan oluşur. Bu parçaların içinde soğutma sıvısının düzenli biçimde dolaşması gerekir. Sistemde hava biriktiğinde sıvının dolaşımı aksayabilir ve motorun belirli bölgelerinde aşırı ısınma meydana gelebilir.
Gates'in Troubleshooting Guide Cooling System başlıklı teknik kılavuzunda, soğutma sistemi boşaltıldığında sıvının yerini havanın aldığı, yeniden doldurma sırasında da devrede hava cepleri kalabildiği belirtilir. Kılavuz, bu kabarcıkların soğutma sıvısının dolaşımını önemli ölçüde azaltabileceğini ve aşırı ısınmaya yol açabileceğini açıklar.
Kaynak: Gates, Troubleshooting Guide Cooling System.
Burada iki durumu birbirinden ayırmak gerekiyor: Sistemde gerçekten dışarıdan giren hava bulunması ve yanma gazlarının soğutma sıvısına karışması. Her ikisi de genleşme kabında kabarcık oluşturabilir ancak nedenleri ve onarım yöntemleri farklıdır.
2. SOĞUTMA SİSTEMİNDE HAVA BİRİKMESİNİN EN YAYGIN NEDENLERİ
A) Antifriz değişiminden sonra sistemin havasının alınmaması
Radyatör su deposunun hava yapmasının sık rastlanan nedenlerinden biri, antifriz değişimi veya soğutma sistemi onarımı sonrasında havanın doğru şekilde tahliye edilmemesidir.
Örneğin aracınızın termostatı değiştirilmiş, radyatörü temizlenmiş veya bir hortumu yenilenmiş olabilir. İşlem sırasında soğutma sıvısı boşaltıldığında devrenin bazı yüksek noktalarında hava kalabilir. Yeni sıvı eklendiğinde bu hava cepleri kendiliğinden hemen çıkmayabilir.
Böyle bir durumda şu belirtiler görülebilir:
- Kaloriferin bazen sıcak, bazen soğuk üflemesi.
- Motor sıcaklığının normalden daha fazla dalgalanması.
- Genleşme kabında aralıklı kabarcıklar oluşması.
- İlk bakımın ardından soğutma sıvısı seviyesinin bir miktar değişmesi.
- Torpido arkasından su şırıltısına benzer sesler gelmesi.
Gerçek hayatta sık karşılaşılabilecek bir örnek düşünelim: Bir araç sahibinin radyatör hortumu değiştirilmiş ve sistem yeniden doldurulmuş olsun. Araç ilk gün sorunsuz görünürken ertesi gün kaloriferin yeterince ısıtmadığı fark edilebilir. Sistemde hava kalmışsa kalorifer peteğinden geçen sıvı akışı bozulabilir.
Bu durumda doğrudan kalorifer peteğini değiştirmek gereksiz masrafa neden olabilir. Önce aracın üreticisinin belirttiği yöntemle sistemin havasının alınması ve herhangi bir kaçak bulunup bulunmadığının kontrol edilmesi gerekir.
Gates teknik kılavuzu, hava tahliye yönteminin araçtan araca değişebildiğini özellikle vurgular. Bazı modellerde hava alma vidası bulunurken bazı modellerde özel dolum ekipmanı veya farklı bir prosedür gerekir.
B) Soğutma sistemindeki su veya antifriz kaçağı
Bir diğer önemli neden, soğutma sıvısının sistemden eksilmesidir. Su seviyesi düştüğünde devrede boşluklar oluşabilir ve bazı koşullarda hava içeri girebilir.
Kaçak her zaman aracın altında belirgin bir su birikintisi oluşturmaz. Sızıntı, motor sıcakken buharlaşabilir veya yalnızca sistem basınç altındayken ortaya çıkabilir.
Kontrol edilmesi gereken başlıca noktalar şunlardır:
- Radyatörün yan kısımları ve bağlantıları.
- Üst ve alt radyatör hortumları.
- Hortum kelepçeleri.
- Termostat gövdesi.
- Devirdaim pompası çevresi.
- Kalorifer hortumları ve peteği.
- Genleşme kabında çatlaklar.
- Radyatör veya genleşme kabı kapaklarının contaları.
Örneğin aracın sahibi her hafta genleşme kabına biraz antifriz ekliyor ancak aracın altında herhangi bir iz göremiyor olabilir. Bu durum, kaçağın bulunmadığını kanıtlamaz. Motor soğukken kuru görünen bir bağlantı, sıcaklık ve basınç yükseldiğinde sızıntı yapabilir.
AA1Car'ın soğutma sistemi kaçakları hakkındaki teknik açıklamasında, görünür kaçakların yanı sıra basınç testiyle sistemin sızdırmazlığının değerlendirilmesi gerektiği anlatılır. Sistem basıncı koruyamıyorsa dış kaçakların yanında iç kaçak ihtimali de araştırılmalıdır.
Kaynak: AA1Car, How To Find & Fix Coolant Leaks.
C) Radyatör kapağının veya genleşme kabı kapağının arızalanması
Küçük bir kapak, motorun soğutma sisteminde oldukça önemli bir görev üstlenir. Basınçlı sistemlerde kapak, üreticinin belirlediği basıncı korumaya ve gerekli koşullarda basıncı tahliye etmeye yardımcı olur. Tasarıma bağlı olarak motor soğurken sıvının geri dönüşünde de rol oynar.
Kapak yayı zayıflamışsa, conta bozulmuşsa veya yanlış basınç değerine sahip bir kapak takılmışsa sistem düzgün çalışmayabilir. Basıncın gerektiği gibi korunamaması, soğutma sıvısının daha düşük sıcaklıkta kaynamasına ve genleşme kabında kabarcıklar görülmesine neden olabilir.
Burada önemli bir ayrıntı var: Her araçta aynı basınç değerine sahip kapak kullanılmaz. Dolayısıyla başka bir araçtan çıkan kapağı takmak veya yalnızca daha yüksek basınçlı olduğu için bir kapak seçmek doğru yaklaşım değildir. Araç üreticisinin belirttiği değer esas alınmalıdır.
MOTOR dergisinin soğutma sistemi teşhisine ilişkin teknik yazısı, soğutma sistemindeki basıncın sıvının kaynamasını önlemede önemli olduğunu ve radyatör kapağının yalnızca basınç tahliye işlevi açısından değil, sızdırmazlık açısından da değerlendirilmesi gerektiğini belirtir.
Kaynak: MOTOR, Cooling System Diagnosis.
Bu nedenle genleşme kabında kabarcık gördüğünüzde doğrudan motorun üst kapağının sökülmesini düşünmeden önce, uygun ekipmanla kapak ve sistem basıncının kontrol edilmesi mantıklıdır.
D) Silindir kapak contası arızası
Araç sahiplerini en çok endişelendiren ihtimallerden biri budur. Silindir kapak contası, motor bloğu ile silindir kapağı arasındaki sızdırmazlığı sağlar. Conta hasar gördüğünde yanma odasındaki gazlar soğutma kanallarına geçebilir. Bunun sonucunda genleşme kabında sürekli kabarcık oluşması ve soğutma sisteminde normalden fazla basınç meydana gelmesi mümkündür.
Şu belirtiler birlikte görülüyorsa durum ciddiye alınmalıdır:
Aracınızın kaputunu açtığınızda genleşme kabındaki suyun kabarcıklar çıkardığını, motor sıcakken su seviyesinin yükseldiğini veya birkaç gün arayla sürekli antifriz eklemek zorunda kaldığınızı fark ettiyseniz yalnız değilsiniz. Birçok araç sahibinin karşılaştığı bu durum, bazen basit bir hava alma işlemiyle çözülürken bazen de soğutma sistemindeki ciddi bir arızanın habercisi olabilir.
Özellikle ikinci el araç alanlar, uzun yola çıkmaya hazırlananlar ve aracının bakımını kendi takip edenler için bu belirtileri doğru yorumlamak önemlidir. Çünkü genleşme kabında kabarcık görmek doğrudan silindir kapak contası yanmış anlamına gelmez. Aynı şekilde hararet göstergesi normal diye soğutma sisteminde hiçbir sorun olmadığını düşünmek de doğru değildir.
Önemli olan, havanın sisteme nereden girdiğini veya gazın neden oluştuğunu belirlemektir. Gelin, konuyu hem teknik açıdan hem de günlük kullanımda karşılaşılabilecek örneklerle inceleyelim.
1. RADYATÖR SU DEPOSU NEDEN HAVA YAPAR?
Öncelikle halk arasında radyatör su deposu denilen parçanın çoğu araçta genleşme kabı olarak adlandırıldığını belirtelim. Bu kabın görevi, motor soğutma sıvısı ısındığında hacminde meydana gelen artışı karşılamak ve sistemin tasarımına göre sıvının geri dönüşünü sağlamaktır. Bazı araçlarda radyatör kapağı ayrı bulunurken bazılarında basınçlı kapak doğrudan genleşme kabının üzerindedir.
Soğutma sistemi; motor bloğu, silindir kapağı, radyatör, termostat, su pompası, hortumlar ve kalorifer peteği gibi parçalardan oluşur. Bu parçaların içinde soğutma sıvısının düzenli biçimde dolaşması gerekir. Sistemde hava biriktiğinde sıvının dolaşımı aksayabilir ve motorun belirli bölgelerinde aşırı ısınma meydana gelebilir.
Gates'in Troubleshooting Guide Cooling System başlıklı teknik kılavuzunda, soğutma sistemi boşaltıldığında sıvının yerini havanın aldığı, yeniden doldurma sırasında da devrede hava cepleri kalabildiği belirtilir. Kılavuz, bu kabarcıkların soğutma sıvısının dolaşımını önemli ölçüde azaltabileceğini ve aşırı ısınmaya yol açabileceğini açıklar.
Kaynak: Gates, Troubleshooting Guide Cooling System.
Yükleniyor…
www.gatesaustralia.com.au
Burada iki durumu birbirinden ayırmak gerekiyor: Sistemde gerçekten dışarıdan giren hava bulunması ve yanma gazlarının soğutma sıvısına karışması. Her ikisi de genleşme kabında kabarcık oluşturabilir ancak nedenleri ve onarım yöntemleri farklıdır.
2. SOĞUTMA SİSTEMİNDE HAVA BİRİKMESİNİN EN YAYGIN NEDENLERİ
A) Antifriz değişiminden sonra sistemin havasının alınmaması
Radyatör su deposunun hava yapmasının sık rastlanan nedenlerinden biri, antifriz değişimi veya soğutma sistemi onarımı sonrasında havanın doğru şekilde tahliye edilmemesidir.
Örneğin aracınızın termostatı değiştirilmiş, radyatörü temizlenmiş veya bir hortumu yenilenmiş olabilir. İşlem sırasında soğutma sıvısı boşaltıldığında devrenin bazı yüksek noktalarında hava kalabilir. Yeni sıvı eklendiğinde bu hava cepleri kendiliğinden hemen çıkmayabilir.
Böyle bir durumda şu belirtiler görülebilir:
- Kaloriferin bazen sıcak, bazen soğuk üflemesi.
- Motor sıcaklığının normalden daha fazla dalgalanması.
- Genleşme kabında aralıklı kabarcıklar oluşması.
- İlk bakımın ardından soğutma sıvısı seviyesinin bir miktar değişmesi.
- Torpido arkasından su şırıltısına benzer sesler gelmesi.
Gerçek hayatta sık karşılaşılabilecek bir örnek düşünelim: Bir araç sahibinin radyatör hortumu değiştirilmiş ve sistem yeniden doldurulmuş olsun. Araç ilk gün sorunsuz görünürken ertesi gün kaloriferin yeterince ısıtmadığı fark edilebilir. Sistemde hava kalmışsa kalorifer peteğinden geçen sıvı akışı bozulabilir.
Bu durumda doğrudan kalorifer peteğini değiştirmek gereksiz masrafa neden olabilir. Önce aracın üreticisinin belirttiği yöntemle sistemin havasının alınması ve herhangi bir kaçak bulunup bulunmadığının kontrol edilmesi gerekir.
Gates teknik kılavuzu, hava tahliye yönteminin araçtan araca değişebildiğini özellikle vurgular. Bazı modellerde hava alma vidası bulunurken bazı modellerde özel dolum ekipmanı veya farklı bir prosedür gerekir.
B) Soğutma sistemindeki su veya antifriz kaçağı
Bir diğer önemli neden, soğutma sıvısının sistemden eksilmesidir. Su seviyesi düştüğünde devrede boşluklar oluşabilir ve bazı koşullarda hava içeri girebilir.
Kaçak her zaman aracın altında belirgin bir su birikintisi oluşturmaz. Sızıntı, motor sıcakken buharlaşabilir veya yalnızca sistem basınç altındayken ortaya çıkabilir.
Kontrol edilmesi gereken başlıca noktalar şunlardır:
- Radyatörün yan kısımları ve bağlantıları.
- Üst ve alt radyatör hortumları.
- Hortum kelepçeleri.
- Termostat gövdesi.
- Devirdaim pompası çevresi.
- Kalorifer hortumları ve peteği.
- Genleşme kabında çatlaklar.
- Radyatör veya genleşme kabı kapaklarının contaları.
Örneğin aracın sahibi her hafta genleşme kabına biraz antifriz ekliyor ancak aracın altında herhangi bir iz göremiyor olabilir. Bu durum, kaçağın bulunmadığını kanıtlamaz. Motor soğukken kuru görünen bir bağlantı, sıcaklık ve basınç yükseldiğinde sızıntı yapabilir.
AA1Car'ın soğutma sistemi kaçakları hakkındaki teknik açıklamasında, görünür kaçakların yanı sıra basınç testiyle sistemin sızdırmazlığının değerlendirilmesi gerektiği anlatılır. Sistem basıncı koruyamıyorsa dış kaçakların yanında iç kaçak ihtimali de araştırılmalıdır.
Kaynak: AA1Car, How To Find & Fix Coolant Leaks.
Yükleniyor…
www.aa1car.com
C) Radyatör kapağının veya genleşme kabı kapağının arızalanması
Küçük bir kapak, motorun soğutma sisteminde oldukça önemli bir görev üstlenir. Basınçlı sistemlerde kapak, üreticinin belirlediği basıncı korumaya ve gerekli koşullarda basıncı tahliye etmeye yardımcı olur. Tasarıma bağlı olarak motor soğurken sıvının geri dönüşünde de rol oynar.
Kapak yayı zayıflamışsa, conta bozulmuşsa veya yanlış basınç değerine sahip bir kapak takılmışsa sistem düzgün çalışmayabilir. Basıncın gerektiği gibi korunamaması, soğutma sıvısının daha düşük sıcaklıkta kaynamasına ve genleşme kabında kabarcıklar görülmesine neden olabilir.
Burada önemli bir ayrıntı var: Her araçta aynı basınç değerine sahip kapak kullanılmaz. Dolayısıyla başka bir araçtan çıkan kapağı takmak veya yalnızca daha yüksek basınçlı olduğu için bir kapak seçmek doğru yaklaşım değildir. Araç üreticisinin belirttiği değer esas alınmalıdır.
MOTOR dergisinin soğutma sistemi teşhisine ilişkin teknik yazısı, soğutma sistemindeki basıncın sıvının kaynamasını önlemede önemli olduğunu ve radyatör kapağının yalnızca basınç tahliye işlevi açısından değil, sızdırmazlık açısından da değerlendirilmesi gerektiğini belirtir.
Kaynak: MOTOR, Cooling System Diagnosis.
Yükleniyor…
www.motor.com
Bu nedenle genleşme kabında kabarcık gördüğünüzde doğrudan motorun üst kapağının sökülmesini düşünmeden önce, uygun ekipmanla kapak ve sistem basıncının kontrol edilmesi mantıklıdır.
D) Silindir kapak contası arızası
Araç sahiplerini en çok endişelendiren ihtimallerden biri budur. Silindir kapak contası, motor bloğu ile silindir kapağı arasındaki sızdırmazlığı sağlar. Conta hasar gördüğünde yanma odasındaki gazlar soğutma kanallarına geçebilir. Bunun sonucunda genleşme kabında sürekli kabarcık oluşması ve soğutma sisteminde normalden fazla basınç meydana gelmesi mümkündür.
Şu belirtiler birlikte görülüyorsa durum ciddiye alınmalıdır: