Emir
New member
Forum Hikâyesi • Siirt – Tillo Yolculuğu • Tarih, Kültür ve Gezi
[HEADING=1]Siirt Tillo Arası Kaç Kilometredir? Bir Yolculuğun İçinde Saklı Kalan Hikâyeler[/HEADING]
Bazen bir yolun uzunluğu kilometreyle değil, insana öğrettikleriyle ölçülür.
Arkadaşlar, bugün sizlerle Siirt ile Tillo arasındaki mesafeyi anlatırken biraz da bu yolun çevresinde şekillenen bir hikâyeyi paylaşmak istiyorum. Çünkü bazı yerler vardır, haritada birbirine oldukça yakın görünür ama tarihleri, insanları, gelenekleri ve hatıralarıyla kocaman bir dünyanın kapısını açar. Siirt ile Tillo arasındaki yol da benim gözümde tam olarak böyle bir yol.
Öncelikle merak edenler için en önemli bilgiyi vereyim: Siirt şehir merkezi ile Tillo ilçe merkezi arasındaki karayolu mesafesi yaklaşık 7-10 kilometredir. Tercih edilen güzergâha ve yolculuğun başlangıç noktasına göre bu mesafe değişebilir. Özel araçla yolculuk genellikle 10-15 dakika civarında sürer. Trafik, yol çalışmaları ve hava koşulları süreyi etkileyebilir.
Peki, bu kadar kısa bir yol neden anlatılmaya değer olsun? Gelin, bunu yalnızca bir mesafe sorusu olarak bırakmayalım. Siirt'ten Tillo'ya doğru ilerleyen üç kişinin hikâyesine katılalım. Belki yolun sonunda siz de yakınlığın yalnızca kilometrelerden ibaret olmadığını düşüneceksiniz.
[HEADING=1]1. Bir Sabah Verilen Yolculuk Kararı: Siirt'ten Tillo'ya[/HEADING]
Ekim ayının serin bir sabahıydı. Siirt sokakları henüz günün telaşına bütünüyle teslim olmamıştı. Fırınlardan yükselen taze ekmek kokusu, dükkânlarını açmaya hazırlanan esnafın seslerine karışıyor, şehrin üzerinde yavaş yavaş aydınlanan gökyüzü yeni bir günün başladığını haber veriyordu.
Mehmet, yıllardır aynı şehirde yaşamasına rağmen Tillo'ya doğru düzgün bir gezi yapmamıştı. Bir gün kahvede otururken çocukluk arkadaşı Cemal'in söylediği bir cümle aklına takılmıştı:
"İnsan bazen uzak yerlere gitmek için planlar yapar da yanı başındaki güzellikleri görmeyi unutur."
Cemal bu sözleri söylerken elindeki çaydan bir yudum almış, ardından telefonunda Tillo'nun fotoğraflarını göstermişti. Tarihî yapılar, yüksekçe bir noktadan görünen manzara ve taş duvarların arasından süzülen güneş ışığı Mehmet'in dikkatini çekmişti.
Ertesi sabah küçük bir gezi yapmaya karar verdi. Fakat tek başına gitmek istemiyordu. Kız kardeşi Zeynep'i ve çocukluk arkadaşı Cemal'i aradı.
Zeynep, yerel tarih ve kültürle ilgilenen, yaşlıların anlattığı hikâyeleri dinlemeyi seven bir kadındı. Cemal ise plan yapmayı, güzergâh hesaplamayı ve karşısına çıkan sorunlara pratik çözümler üretmeyi severdi. Mehmet ikisinin de geleceğini öğrenince sevindi.
Buluşma noktasında ilk soruyu Cemal sordu:
"Şehir merkezinden çıkıyoruz, peki tam olarak kaç kilometre gideceğiz? Arabayı nereye bırakacağımızı, hangi yerleri gezeceğimizi önceden belirleyelim."
Zeynep gülümsedi.
"Önce nereye gideceğimizi belirleyelim, sonra orada kimi dinleyeceğimizi de düşünelim. Bazen bir yeri tanımak için yalnızca binalarına bakmak yetmez."
Mehmet ikisinin de haklı olduğunu düşündü. Cemal yolculuğun pratik tarafını düzenliyordu; Zeynep ise ziyaret edecekleri yerlerin ardındaki insanları ve anlamları hatırlatıyordu.
Böylece kısa bir gezi, beklediklerinden daha kapsamlı bir keşfe dönüştü.
Peki, siz bir şehri ziyaret ederken önce yolunuzu mu planlarsınız, yoksa o yerde sizi bekleyen hikâyeleri mi merak edersiniz?
[HEADING=1]2. Yedi Kilometrelik Yolun Anlattıkları[/HEADING]
Siirt merkezinden ayrıldıklarında Cemal, navigasyonu açtı ve güzergâhı kontrol etti.
"Bakın, Tillo yaklaşık 7 kilometre uzaklıkta. Yolculuk uzun sürmeyecek. Öğleden önce gezilecek yerleri tamamlayabilir, dönüşte de Siirt'te bir şeyler yiyebiliriz," dedi.
Zeynep camdan dışarı bakıyordu. Şehrin yapılaşmış alanları geride kaldıkça manzara değişmeye başlamıştı. Yolun iki yanında görünen yerleşimler, tepeler ve taş yapılar ona bölgenin geçmişini düşündürüyordu.
"Yedi kilometre," dedi bir süre sonra. "İnsan bazen bir yere ulaşmak için yedi kilometre yol gidiyor ama o yerin hikâyesini öğrenmek için yıllarca aynı şehirde yaşaması gerekiyor."
Mehmet gülerek karşılık verdi:
"Sen yine başladın. Daha ilçeye ulaşmadan bize tarih dersi vereceksin galiba."
"Belki de tarih dersi dediğin şey, etrafına biraz daha dikkatli bakmaktır," diye cevapladı Zeynep.
Cemal direksiyona odaklanmıştı. Yolun durumunu kontrol ediyor, park edebilecekleri yerleri düşünüyordu. Zeynep ise gezi sırasında yerel halkla konuşmayı, ilçenin kültürünü daha yakından tanımayı planlıyordu. Mehmet ikisinin arasında, hem pratik ayrıntıları hem de yolculuğun duygusal tarafını anlamaya çalışıyordu.
Aslında bu üç yaklaşım birbirini tamamlıyordu. Bir geziyi sorunsuz hâle getirmek için güzergâhı bilmek önemliydi; fakat gidilen yerin anlamını kavramak için de insanlarla ilişki kurmak, sorular sormak ve dinlemek gerekiyordu.
Tillo'ya yaklaştıklarında Mehmet, tabelayı görünce telefonunu çıkarıp birkaç fotoğraf çekti.
"İşte geldik! Bunca zamandır yanı başımızdaymış."
Cemal arabayı uygun bir yere park etmek için yavaşladı.
"Bir yerin yakın olması, orayı tanıdığımız anlamına gelmiyor," dedi.
Mehmet bu kez arkadaşının sözlerine gülümsedi. Çünkü yolculuk daha başlamadan, üçünün de aklında farklı bir düşünce belirmişti.
Siirt ile Tillo arasındaki kısa mesafe, onları yalnızca başka bir ilçeye değil, kendi şehirlerine ilişkin yeni sorulara da götürüyordu.
[HEADING=1]3. Tillo'nun Tarihî Hafızası: Taşların Arasında Saklı Bir Dünya[/HEADING]
Tillo'ya ulaştıklarında ilk dikkatlerini çeken şey, ilçenin sakin atmosferi oldu. Sokaklarda yürüyen insanlar, günlük işlerini sürdüren esnaf ve tarihî dokuyla iç içe geçmiş yapılar, ziyaretçilerine farklı bir zaman duygusu veriyordu.
Zeynep, Tillo'nun tarihini daha önce araştırmıştı. Arkadaşlarına ilçenin yalnızca bir gezi noktası olmadığını, uzun bir ilmî ve manevi geçmişe sahip olduğunu anlattı.
Tillo, 18 Mayıs 1990 tarihinde ilçe statüsü kazanmıştı. Bölge, özellikle İsmail Fakirullah ve Erzurumlu İbrahim Hakkı gibi isimlerle tanınıyordu. İlçenin geçmişi, farklı dönemlerde yaşanan siyasi ve toplumsal değişimlerle şekillenmişti. siirt.ktb.gov.tr+1
Mehmet, tarihî bir yapının önünde durarak sordu:
"Peki, bu kadar küçük bir yerde nasıl bu kadar güçlü bir ilim geleneği oluşmuş?"
Zeynep hemen kesin bir cevap vermek yerine düşündü.
"Bir bölgenin düşünce hayatını yalnızca nüfusuyla açıklayamayız. Öğretmenler, öğrenciler, aileler, kitaplar, sohbet ortamları ve kuşaktan kuşağa aktarılan bilgiler de önemli. Bazen küçük bir yerleşim, yetiştirdiği insanların etkisiyle çok geniş bir coğrafyada tanınır."
Cemal de konuşmaya katıldı:
"Demek ki mesele yalnızca kaynaklara sahip olmak değil, o kaynakları nasıl değerlendirdiğin."
Zeynep başını salladı.
"Evet. Bir de bilgiyi korumak ve paylaşmak var. Bir insanın öğrendiği şey kendisiyle birlikte kayboluyorsa, o bilginin topluma katkısı sınırlı kalıyor."
Bu konuşma Mehmet'in aklına kendi çocukluğunu getirdi. Büyüklerinden duyduğu bazı hikâyeleri yıllarca önemsememişti. Şimdi o hikâyeleri anlatan insanların birçoğu hayatta değildi. Anlattıkları olayların ayrıntıları da zamanla unutulmuştu.
İlk kez, sözlü tarihin neden önemli olduğunu bu kadar yakından hissetti.
Tarih sadece kitaplarda yazılı olaylardan oluşmuyordu. Bir ustanın mesleğini nasıl öğrendiği, bir ailenin geçmişte yaşadığı zorluklar, bir köyün neden başka bir yere taşındığı veya eski bir geleneğin nasıl değiştiği de tarihî hafızanın parçalarıydı.
Arkadaşlar, sizce yaşadığımız yerlerin geçmişini korumak için yalnızca tarihî binaları restore etmek yeterli mi? Yoksa aile büyüklerinin anlattıklarını kaydetmek, eski fotoğrafları saklamak ve yerel hikâyeleri gelecek kuşaklara aktarmak da aynı derecede önemli mi?
[HEADING=1]4. Güneş Hadisesi: Bilim, Vefa ve İnsan İlişkileri[/HEADING]
Gezinin en dikkat çekici durağına geldiklerinde Cemal, telefonundan daha önce kaydettiği bir bilgiyi açtı.
"Burada güneş hadisesi diye bir olay varmış. Bunun nasıl gerçekleştiğini biliyor musunuz?"
Zeynep'in yüzü aydınlandı.
"Tillo'yu özel kılan önemli olaylardan biri bu. Üstelik arkasında hem bilimsel düşünce hem de bir insanın hocasına duyduğu derin saygı var."
Erzurumlu İbrahim Hakkı, hocası İsmail Fakirullah'ın 1734 yılında vefat etmesinin ardından onun hatırasını yaşatmak amacıyla özel bir ışık düzeneği tasarlamıştı. Bu düzenekte, belirli günlerde doğan güneşin ilk ışınlarının taş bir duvardaki açıklıktan geçerek türbenin mimari unsurları üzerinden İsmail Fakirullah'ın sandukasının başucunu aydınlatması amaçlanmıştı.
Söz konusu düzenek, astronomik gözlemlerle mimari tasarımın birleştiği dikkat çekici bir örnekti. 1964 yılındaki restorasyondan sonra işlevini yitiren sistem, 2011 yılında bilim insanlarının çalışmalarıyla yeniden izlenebilir hâle getirildi. Tillo Güneş Hadisesi, 2015 yılında UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne de alındı. Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu+1
Mehmet şaşkınlıkla sordu:
"Yani yüzyıllar önce insanlar gökyüzündeki hareketleri izleyerek böyle bir düzenek kurmuşlar?"
"Evet," dedi Zeynep. "Burada önemli olan, doğayı gözlemlemek, ışığın yönünü hesaplamak ve mimariyi buna göre tasarlamak. Fakat hikâyenin insani tarafı da unutulmamalı. İbrahim Hakkı'nın hocasına duyduğu vefa, bu tasarımın anlamını derinleştiriyor."
Cemal konuyu farklı bir açıdan ele aldı:
"Ben de bu hikâyenin planlama tarafını ilginç buluyorum. Bir hedef belirlenmiş, güneşin hareketleri gözlemlenmiş, mekân buna göre düzenlenmiş. Sonuç için ayrıntıların doğru hesaplanması gerekiyor."
[HEADING=1]Siirt Tillo Arası Kaç Kilometredir? Bir Yolculuğun İçinde Saklı Kalan Hikâyeler[/HEADING]
Bazen bir yolun uzunluğu kilometreyle değil, insana öğrettikleriyle ölçülür.
Arkadaşlar, bugün sizlerle Siirt ile Tillo arasındaki mesafeyi anlatırken biraz da bu yolun çevresinde şekillenen bir hikâyeyi paylaşmak istiyorum. Çünkü bazı yerler vardır, haritada birbirine oldukça yakın görünür ama tarihleri, insanları, gelenekleri ve hatıralarıyla kocaman bir dünyanın kapısını açar. Siirt ile Tillo arasındaki yol da benim gözümde tam olarak böyle bir yol.
Öncelikle merak edenler için en önemli bilgiyi vereyim: Siirt şehir merkezi ile Tillo ilçe merkezi arasındaki karayolu mesafesi yaklaşık 7-10 kilometredir. Tercih edilen güzergâha ve yolculuğun başlangıç noktasına göre bu mesafe değişebilir. Özel araçla yolculuk genellikle 10-15 dakika civarında sürer. Trafik, yol çalışmaları ve hava koşulları süreyi etkileyebilir.
Peki, bu kadar kısa bir yol neden anlatılmaya değer olsun? Gelin, bunu yalnızca bir mesafe sorusu olarak bırakmayalım. Siirt'ten Tillo'ya doğru ilerleyen üç kişinin hikâyesine katılalım. Belki yolun sonunda siz de yakınlığın yalnızca kilometrelerden ibaret olmadığını düşüneceksiniz.
[HEADING=1]1. Bir Sabah Verilen Yolculuk Kararı: Siirt'ten Tillo'ya[/HEADING]
Ekim ayının serin bir sabahıydı. Siirt sokakları henüz günün telaşına bütünüyle teslim olmamıştı. Fırınlardan yükselen taze ekmek kokusu, dükkânlarını açmaya hazırlanan esnafın seslerine karışıyor, şehrin üzerinde yavaş yavaş aydınlanan gökyüzü yeni bir günün başladığını haber veriyordu.
Mehmet, yıllardır aynı şehirde yaşamasına rağmen Tillo'ya doğru düzgün bir gezi yapmamıştı. Bir gün kahvede otururken çocukluk arkadaşı Cemal'in söylediği bir cümle aklına takılmıştı:
"İnsan bazen uzak yerlere gitmek için planlar yapar da yanı başındaki güzellikleri görmeyi unutur."
Cemal bu sözleri söylerken elindeki çaydan bir yudum almış, ardından telefonunda Tillo'nun fotoğraflarını göstermişti. Tarihî yapılar, yüksekçe bir noktadan görünen manzara ve taş duvarların arasından süzülen güneş ışığı Mehmet'in dikkatini çekmişti.
Ertesi sabah küçük bir gezi yapmaya karar verdi. Fakat tek başına gitmek istemiyordu. Kız kardeşi Zeynep'i ve çocukluk arkadaşı Cemal'i aradı.
Zeynep, yerel tarih ve kültürle ilgilenen, yaşlıların anlattığı hikâyeleri dinlemeyi seven bir kadındı. Cemal ise plan yapmayı, güzergâh hesaplamayı ve karşısına çıkan sorunlara pratik çözümler üretmeyi severdi. Mehmet ikisinin de geleceğini öğrenince sevindi.
Buluşma noktasında ilk soruyu Cemal sordu:
"Şehir merkezinden çıkıyoruz, peki tam olarak kaç kilometre gideceğiz? Arabayı nereye bırakacağımızı, hangi yerleri gezeceğimizi önceden belirleyelim."
Zeynep gülümsedi.
"Önce nereye gideceğimizi belirleyelim, sonra orada kimi dinleyeceğimizi de düşünelim. Bazen bir yeri tanımak için yalnızca binalarına bakmak yetmez."
Mehmet ikisinin de haklı olduğunu düşündü. Cemal yolculuğun pratik tarafını düzenliyordu; Zeynep ise ziyaret edecekleri yerlerin ardındaki insanları ve anlamları hatırlatıyordu.
Böylece kısa bir gezi, beklediklerinden daha kapsamlı bir keşfe dönüştü.
Peki, siz bir şehri ziyaret ederken önce yolunuzu mu planlarsınız, yoksa o yerde sizi bekleyen hikâyeleri mi merak edersiniz?
[HEADING=1]2. Yedi Kilometrelik Yolun Anlattıkları[/HEADING]
Siirt merkezinden ayrıldıklarında Cemal, navigasyonu açtı ve güzergâhı kontrol etti.
"Bakın, Tillo yaklaşık 7 kilometre uzaklıkta. Yolculuk uzun sürmeyecek. Öğleden önce gezilecek yerleri tamamlayabilir, dönüşte de Siirt'te bir şeyler yiyebiliriz," dedi.
Zeynep camdan dışarı bakıyordu. Şehrin yapılaşmış alanları geride kaldıkça manzara değişmeye başlamıştı. Yolun iki yanında görünen yerleşimler, tepeler ve taş yapılar ona bölgenin geçmişini düşündürüyordu.
"Yedi kilometre," dedi bir süre sonra. "İnsan bazen bir yere ulaşmak için yedi kilometre yol gidiyor ama o yerin hikâyesini öğrenmek için yıllarca aynı şehirde yaşaması gerekiyor."
Mehmet gülerek karşılık verdi:
"Sen yine başladın. Daha ilçeye ulaşmadan bize tarih dersi vereceksin galiba."
"Belki de tarih dersi dediğin şey, etrafına biraz daha dikkatli bakmaktır," diye cevapladı Zeynep.
Cemal direksiyona odaklanmıştı. Yolun durumunu kontrol ediyor, park edebilecekleri yerleri düşünüyordu. Zeynep ise gezi sırasında yerel halkla konuşmayı, ilçenin kültürünü daha yakından tanımayı planlıyordu. Mehmet ikisinin arasında, hem pratik ayrıntıları hem de yolculuğun duygusal tarafını anlamaya çalışıyordu.
Aslında bu üç yaklaşım birbirini tamamlıyordu. Bir geziyi sorunsuz hâle getirmek için güzergâhı bilmek önemliydi; fakat gidilen yerin anlamını kavramak için de insanlarla ilişki kurmak, sorular sormak ve dinlemek gerekiyordu.
Tillo'ya yaklaştıklarında Mehmet, tabelayı görünce telefonunu çıkarıp birkaç fotoğraf çekti.
"İşte geldik! Bunca zamandır yanı başımızdaymış."
Cemal arabayı uygun bir yere park etmek için yavaşladı.
"Bir yerin yakın olması, orayı tanıdığımız anlamına gelmiyor," dedi.
Mehmet bu kez arkadaşının sözlerine gülümsedi. Çünkü yolculuk daha başlamadan, üçünün de aklında farklı bir düşünce belirmişti.
Siirt ile Tillo arasındaki kısa mesafe, onları yalnızca başka bir ilçeye değil, kendi şehirlerine ilişkin yeni sorulara da götürüyordu.
[HEADING=1]3. Tillo'nun Tarihî Hafızası: Taşların Arasında Saklı Bir Dünya[/HEADING]
Tillo'ya ulaştıklarında ilk dikkatlerini çeken şey, ilçenin sakin atmosferi oldu. Sokaklarda yürüyen insanlar, günlük işlerini sürdüren esnaf ve tarihî dokuyla iç içe geçmiş yapılar, ziyaretçilerine farklı bir zaman duygusu veriyordu.
Zeynep, Tillo'nun tarihini daha önce araştırmıştı. Arkadaşlarına ilçenin yalnızca bir gezi noktası olmadığını, uzun bir ilmî ve manevi geçmişe sahip olduğunu anlattı.
Tillo, 18 Mayıs 1990 tarihinde ilçe statüsü kazanmıştı. Bölge, özellikle İsmail Fakirullah ve Erzurumlu İbrahim Hakkı gibi isimlerle tanınıyordu. İlçenin geçmişi, farklı dönemlerde yaşanan siyasi ve toplumsal değişimlerle şekillenmişti. siirt.ktb.gov.tr+1
Mehmet, tarihî bir yapının önünde durarak sordu:
"Peki, bu kadar küçük bir yerde nasıl bu kadar güçlü bir ilim geleneği oluşmuş?"
Zeynep hemen kesin bir cevap vermek yerine düşündü.
"Bir bölgenin düşünce hayatını yalnızca nüfusuyla açıklayamayız. Öğretmenler, öğrenciler, aileler, kitaplar, sohbet ortamları ve kuşaktan kuşağa aktarılan bilgiler de önemli. Bazen küçük bir yerleşim, yetiştirdiği insanların etkisiyle çok geniş bir coğrafyada tanınır."
Cemal de konuşmaya katıldı:
"Demek ki mesele yalnızca kaynaklara sahip olmak değil, o kaynakları nasıl değerlendirdiğin."
Zeynep başını salladı.
"Evet. Bir de bilgiyi korumak ve paylaşmak var. Bir insanın öğrendiği şey kendisiyle birlikte kayboluyorsa, o bilginin topluma katkısı sınırlı kalıyor."
Bu konuşma Mehmet'in aklına kendi çocukluğunu getirdi. Büyüklerinden duyduğu bazı hikâyeleri yıllarca önemsememişti. Şimdi o hikâyeleri anlatan insanların birçoğu hayatta değildi. Anlattıkları olayların ayrıntıları da zamanla unutulmuştu.
İlk kez, sözlü tarihin neden önemli olduğunu bu kadar yakından hissetti.
Tarih sadece kitaplarda yazılı olaylardan oluşmuyordu. Bir ustanın mesleğini nasıl öğrendiği, bir ailenin geçmişte yaşadığı zorluklar, bir köyün neden başka bir yere taşındığı veya eski bir geleneğin nasıl değiştiği de tarihî hafızanın parçalarıydı.
Arkadaşlar, sizce yaşadığımız yerlerin geçmişini korumak için yalnızca tarihî binaları restore etmek yeterli mi? Yoksa aile büyüklerinin anlattıklarını kaydetmek, eski fotoğrafları saklamak ve yerel hikâyeleri gelecek kuşaklara aktarmak da aynı derecede önemli mi?
[HEADING=1]4. Güneş Hadisesi: Bilim, Vefa ve İnsan İlişkileri[/HEADING]
Gezinin en dikkat çekici durağına geldiklerinde Cemal, telefonundan daha önce kaydettiği bir bilgiyi açtı.
"Burada güneş hadisesi diye bir olay varmış. Bunun nasıl gerçekleştiğini biliyor musunuz?"
Zeynep'in yüzü aydınlandı.
"Tillo'yu özel kılan önemli olaylardan biri bu. Üstelik arkasında hem bilimsel düşünce hem de bir insanın hocasına duyduğu derin saygı var."
Erzurumlu İbrahim Hakkı, hocası İsmail Fakirullah'ın 1734 yılında vefat etmesinin ardından onun hatırasını yaşatmak amacıyla özel bir ışık düzeneği tasarlamıştı. Bu düzenekte, belirli günlerde doğan güneşin ilk ışınlarının taş bir duvardaki açıklıktan geçerek türbenin mimari unsurları üzerinden İsmail Fakirullah'ın sandukasının başucunu aydınlatması amaçlanmıştı.
Söz konusu düzenek, astronomik gözlemlerle mimari tasarımın birleştiği dikkat çekici bir örnekti. 1964 yılındaki restorasyondan sonra işlevini yitiren sistem, 2011 yılında bilim insanlarının çalışmalarıyla yeniden izlenebilir hâle getirildi. Tillo Güneş Hadisesi, 2015 yılında UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne de alındı. Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu+1
Mehmet şaşkınlıkla sordu:
"Yani yüzyıllar önce insanlar gökyüzündeki hareketleri izleyerek böyle bir düzenek kurmuşlar?"
"Evet," dedi Zeynep. "Burada önemli olan, doğayı gözlemlemek, ışığın yönünü hesaplamak ve mimariyi buna göre tasarlamak. Fakat hikâyenin insani tarafı da unutulmamalı. İbrahim Hakkı'nın hocasına duyduğu vefa, bu tasarımın anlamını derinleştiriyor."
Cemal konuyu farklı bir açıdan ele aldı:
"Ben de bu hikâyenin planlama tarafını ilginç buluyorum. Bir hedef belirlenmiş, güneşin hareketleri gözlemlenmiş, mekân buna göre düzenlenmiş. Sonuç için ayrıntıların doğru hesaplanması gerekiyor."